Årsmøtet

Årsmøtet er onsdag 9.mars kl 18:30 på Løvheim
Frist for innsendte forslag er fredag 4 mars til  svein.bakkalia@online.no 

Rekneskap 2015   Budsjettforslag 2016

Forslag til nye vedtekter

____________________________________

Årsmelding for Hjartdal historielag 2015

Styret 2015
Svein Bakkalia                        leiar
Torgunn Opsal                       sekretær
Borghild Brennekåsa             styremedlem
Torkjell Tjønn                       styremedlem
Audun Solberg                       styremedlem
Gunvor Prestårhus                styremedlem
Torkild H Mosebø                  varamedlem og kasserar
Torkel Hytta                          varamedlem

Valgkomite: Ivar T Dahl, Anne Tone Larsen og Svein Erik Sletta
Revisor: Ingebjørg Frøland Hagen

Styret har hatt 8 styremøte der varamedlemmane har møtt på styremøta.
Vi har hatt 180 medlemmar i 2015. Dette er høgaste medlemstalet på mange år og er ei  auke på 28 medlemmar frå fjoråret.

Kontingenten har vore kr 200,- inkl. gratis årbok.
Rekneskapen er revidert pr 31.12.15 med ei omsetning på kr 191 554,15 og eit overskot på kr 16 116,64.
Behaldninga er på kr 79 740,33.

Møter
Årsmøtet blei halde på Løvheim i Sauland 17 mars med 30 medlemmar tilstades.
Årsmelding og rekneskap blei gjennomgått og godkjent. Under valget gjekk Torkel Hytta ut av styret som fast styremedlem etter eige ønske. Han møter fortsatt på styremøta som varamedlem. Nytt styremedlem blei valgt Gunvor Prestårhus.
Etter årsmøtet heldt Trond Aasland frå Notodden historielag eit lysbildeforedraget «Sam Eyde-nøkkel til verdensarven» og gav eit fascinerande bilde av Sam Eyde og industribygginga tidleg på 1900-talet.

Tysdag 14 april blei det halde eit åpent møte på Nordbø pensjonat om Rikard Berge si innsamling av tradisjonsstoff i Hjartdal tidleg på 1900-talet . Foredragshaldar var konservator ved Telemarks museum Tor Gardåsen. Fordraget vekte stor interesse blant heile 42 frammøtte.

Siste styremøtet i vårhalvåret var 25 juni lagt til Tuddal bygdetun. Her fekk vi ei fin og grundig presentasjon av årets bunadsutstilling av Torkjel Sletta og Trine Kahrs. Etterpå benka vi oss på moldbenkane rundt langbordet i Reisjaastugu, den største stova på bygdetunet. Etterpå fekk vi oss ein matbit på Bøen kiosk og kafe. Ei flott våravslutning av styrearbeidet.  Historielagets 25 års jubileum blei feira på Nordbø pensjonat fredag 16 oktober med 45 påmeldte gjester. Anne Haugen Wagn heldt eit fint jubileumskåseri og det var musikkinnslag ved Torild M Skårdal som spela på ei gamal bondeharpe. Ei visegruppe frå Hjartdal med Kari Skoland, Dag Krokaa, Anne Haugan og Gunhild Dølen song og leia allsang. Og Dag Krokaa las dikt. Svein Erik Sletta knytte det heile saman på ein morosam og god måte.
Det blei servert reinsdyrsteik med viltsaus og fruktsalat med vaniljeis til dessert. Alt fall i god smak.
Ivar T Dahl, Torkel Hytta og Leif Skoje blei utnemnt til nye ærsmedlemmar i historielaget og fekk alle eit innramma diplom laga av kunstnaren og kalligrafen Borghild Telnes frå Seljord. Vi har fått tre æresmedlemmer Hjartdal historielag har all grunn til å vere stolte av.
Jubileumsfesten fekk også storfint besøk av ordføraren i Hjartdal kommune, Bengt Halvard Odden, som gav leiaren i historielaget ein stor blomsterbukett og gratulerte  med  25-årsjubileet.
Ordføraren og Ingebjørg Darrud, leiar i legatstyret, overaska forsamlinga med utnemning av Leif Skoje som mottakar av Tilla og Oles legat og Gudrun Hovdes legat på 15 tusen kroner. Han fekk eit diplom der innsatsen for musikklivet og Hjartdal musikkorps og arbeidet med å samle og formidle historisk materiale stod skrive. Vel fortent.

Onsdag 4 november viste vi bilde av Tov Reisjaa på biblioteket. Bildekvelden var annonsert på førehand og hadde fullt hus.

Førjulskvelden med julemat på Tuddal høyfjellshotell blei også i år halde saman med «Kjerringkveldane» i Tuddal. Årets julearrangemnt blei halde tysdag 1. desember med 68 deltakarar og som førre året med flott felespel og underhaldning av Knut Buen. Også i år har det vore mange fornøgde tilbakemeldingar frå denne kvelden.

Det faste lanseringsmøtet av årboka 18 november hadde omlag 30 personar til stades. Olav Tho, Ingunn Hovde, Aslaug Mosebø, Audun Solberg og Svein Bakkalia las og fortalde frå artiklane sine. Og Ingebjørg Opsal sin heimebakst smaka som vanleg fortreffeleg.

Som fjoråret er det også i vår og haust halde åpne historielagskveldar på biblioteket kvar onsdag mellom kl 18 og 20. Frammøtet har variert, men fleire har vore innom og praten og ideane blomstrar.

Turar
Lørdag den 7 mars var historielaget på tømmerhogst med dølahesten Gorm. Over 30 personar hadde møtt fram i heimeskogen til Torkel og Helle Gjerde på Øygarden i Sauland.
Torkel viste fram seletøy og reiskap og viste korleis Gorm klara tunge tømmerlass gjennom tett skog og nedover ei islagt slepe.
Praten gjekk lett rundt bålet der vi fekk servera kaffi frå storkjele og heimebaka kaku. Ein stor takk for ein fin dag i tømmerskogen til Gorm, Helle og Torkel!

Lørdag den 6 juni reiste  40 medlemmar på tur med buss til Vest-Telemark museum i Eidsborg og til Dalen hotell. I Eidsborg fekk vi omvisning i Eidsborg stavkyrkje og på bygdetunet. Det blei også tid til ein runde i utstillingane på museet før turen gjekk vidare til hotellet på Dalen. Her fekk vi servert ein betre lunsj og fekk høre ein av dei tilsette fortelje frå hotellets historie.

Haustens lokalhistoriske tur var  annonsert og planlagt til Toin i Tuddal onsdag den 2 september. Turen måtte desverre avlysast pga uver og er utsett til seinare.

Årbok 2015, Hjartdalskalenderen og Kontaktbladet
Årbokkomite for Årbok 2015 har som før vore Svein Bakkalia, Torgunn Opsal, Leif Skoje og Torkjell Tjønn.
Årets bok var den femte årboka og hadde eit større sidetal pga 25 års jubileet vårt. Salget har vore betre enn tidlegare. Boka er fortsatt gratis for medlemmene og er ikkje sjølvfinansierande. Økonomien er likevel god.
Arbeidet i årbokkomiteen går fortsatt godt og det virkar som lokalsamfunnet set stor pris på årboka vår. Stadig nye forfattarar melder seg på og årboka er  sentral i historielagsarbeidet.

Kalenderkomite for Hjartdalskalenderen 2016 har vore  Ivar T Dahl, Ingunn Hovde, Torkel Hytta, Audun Solberg og Tone Stuvrud. Kari Skoland er ny i nemnda og erstattar Ragnhild Bekkhus som har gått ut etter eige ynskje.  Den populære kalenderen har god tilgang på gamle bilde og går med eit solid overskot. Prisen er i år auka til kr 100.

Kontaktbladet nr46 blei sendt ut i mai saman med innbetalingsblankett for medlemskontingenten. Innhaldet var m.a. stoff om Reisjaasamlinga, 25-års jubileet og turen til Vest-Telemark, pluss organisasjonsstoff.

Reisjaasamlinga
Bevaring av samlinga etter Tov Reisjå er sluttført i løpet av 2015. Dette arbeidet tok historielaget initiativ til i eit brev til Hjartdal kommune i juni 2015. Vi oppfordra i brevet kommunen til å ta kontakt med NIA for å få samlingen overført dit.
Torgunn Opsal og Audun Solberg har vore historielagets representantar i styringsgruppa for prosjektet og Guro Nordby, arkivar hos NIA, har stått for arkiveringsarbeidet. Prosjektet blei finansiert av Hjartdal kommune og Hjartdalbanken saman med NIA.
Styret fekk presentert det ferdige arkiveringsarbeidet på Vemork den 28 september og prosjektet blei avslutta med ei utstilling i Hjartdalbanken. Utstillinga blei åpna med eit arrangement i banken 10 november, der m.a. ordførar og banksjef saman med Guro Nordby og Kjetil Djuve frå NIA var til stades. Etter bevertning blei åpningsarrangementet avlutta med eit foredrag av Ivar T Dahl.
Telen hadde i etterkant eit større oppslag om utstillinga og eit tosiders bildeoppslag frå Reisjåsamlinga.
Samlinga ligg nå på Arkivportalen på nettet.
Styret i historielaget er stolte og glade for at Reisjaasamlinga nå er sikra for ettertida.

Registrering av gamle buplassar
Prosjektet med registrering av husmannsplassar har fortsatt i 2015. Torkel Hytta er prosjektleiar. Registreringa i Sauland og Tuddal har kome langt og eit arbeid med å legge plassane inn på kart er igang. Det er ikkje tatt standpunkt til kva form ei publisering av materialet skal få.

Lokalhistorisk arkiv
Arbeidet med historielagets arkiv har vore ei viktig sak for styret det siste året. Styret har behandla eit opplegg for arkivarbeidet som blir gjennomført i kontakt med arkivarar ved NIA. Arkivet som inneheld eit dokumentarkiv, eit fotoarkiv, eit lyd og filmarkiv og ei boksamling, er i ei oppstartfase, men vi er godt igang. Saman med fysisk arkivering pågår eit arbeid med å få materialet digitalisert.

Andre saker
– Mølla-ny bruk.
Historielagets styrerepresentantar er Frøydis H Skoje og Geir Hagen. Det har vore fleire møter dette året for å avklare møllas framtid.
28.4.15 var Frøydis H Skoje, Svein Bakkalia og Bjørn Rugaas i møte med direktør for NIA, Runar Lia. Vi fekk positive tilbakemeldingar på eit forprosjekt for videre avklaring. I brev av 28.4.15 frå Runar Lia visast  det til styrebehandling og ei beslutning der NIA ikke vil arbeide vidare med ei overtaking nå, men at ei evt overtaking må vurderast som ei samla løysing på museumsida i Hjartdal der kommunen er involvert.
22.9.15 var Frøydis H Skoje og Svein Bakkalia i møte med stadsutviklar Stefan Langfors og Bjørn Rugaas frå  kommunen for å avklare kommunens rolle. Det var enighet om at møllas driftutgifter burde inn på kommunens budsjett for 2016. Søknad bør ligge klar om dei evt 5 mill som blir utløyst for utvikling av Omnesfossen-området ved eit ja til kraftutbygging.

– Rydding av gamle ferdselsvegar.
Notodden Turlag har overtatt rydding og merking av turstiar i Hjartdal kommune. I møte 5.3.15. der Torkel Hytta, Ove Bakka og Ole Eivind Næssen frå Hjartdal historielag og Ottar Kaasa og Tor Ingebretsen var til stades var det enighet om ei avtale om overtaking av 5 turstiar, pluss 2 aktuelle turstiar. Avtala blei godkjent av historielaget i styremøte 9.4.15.

– Bygdedagane.
Historielaget var til stades på bygdedagane i Tuddal og Sauland og ved Slåttefestivalen i Hjartdal med informasjonsmateriell og salg av bøker.

– Kulturminnefondet.
Det blei i styremøte 9.4.15 løyva kr 4000,- frå Kulturminnefondet til dekning av C14 datering av funn ved ei tidlegare smie ved Skoje. Beløpet har ikkje kome med i rekneskapen for 2015. Overføring frå fondskonto til driftskonto vil bli gjort i 2016.
Det hadde ikkje kome inn andre søknader til fondet innan fristen.

– Torkel Hytta og Svein Bakkalia var til stades ved åpninga av Telemarksarkivet på Høgskolen i Bø den 1.10.2015.

– Det er kjøpt inn ein ny skrivar og montert prosjektor i taket på biblioteket.

– I styremøte 9.4.15 blei det løyva kr 5000,- i støtte til Svein Vetle Trae si bok: Lamplight. Krig og motstand i Notodden/Øvre Telemark 1940-45.

– Brev
1) Brev frå historielaget til konsesjonsavd i NVE med dato 22.9.15, om revisjon av konsesjonsvilkåra ved hjartdølareguleringa, der vi ba om midlar til arkeologiske undersøkingar ved Breivatn og Skjessvatn. I brev frå advokatfirma Lund og co visast det til at det er grunnlag for å utløyse midlar på over 3 mill kroner til dette.
2) Brev frå historielaget til kommunen med dato 3.12.15 der vi ba om at biblioteket i Hjartdal må oppretthaldast og utviklast.

Styret i Hjartdal historielag
Svein Bakkalia
leiar

 

Årboka for 2015 er klar

Onsdag 18.november kl.19:00 kan du møte opp på biblioteket i Sauland og få presentert den nye årboka.

Som vanleg er det eit variert utvalg av artiklar i boka. Dessutan er boka ekstra stor – det er jubileumsår. Laget er 25 år og det er årbok nr.5.

Boka kan bestillast på epost.

omslag_2015

 

Vi feira oss sjølve!

25aarVi markerte 25-årsjubileet til HHL med fest på Nordbø Pensjonat fredag 16.oktober.

Her hadde vi eit stort program både fagleg og underhaldande. Og ikkje minst blei det gjort ære på medlemmer som har utmerkt seg med innsats for laget og lokalhistorien. Ivar T.Dahl, Torkel Hytta og Leif Skoje mottok kvar sitt flotte diplom som bevis for at dei nå er æresmedlemer i laget. Sistnemnde mottok også Tilla og Oles legat og Gudrun Hovdes legat for bl.a. historielagsarbeid denne kvelden.

Sjå nokre bilde på ei side i den nye årboka. (Foto: Frøydis Hagene Skoje)

Vi gratulerer alle våre medlemmer med 25 årsjubileet!

 

Tur til Vest-Telemark – bli med!

Vil du bli med Hjartdal historielag på tur?
Turen i år gjeng til vest-Telemark Museum i Eidsborg og til Dalen Hotell laurdag 6.juni.
Vest Telemark Museum er eit flott museum med heilt spesielle samlingar som er vel verde å få med seg. Her finst gjenstandar av høg kvalitet og alder som fører oss attende i tida da folk levde med soger og segner og skapte kunstverk i den tradisjonen. Dette er rikeleg representera her på museet.
Eidsborg stavkyrkje ligg i same området som museet. Kyrkja som er frå 1200 talet og inneheld helgenbiletet av St. Nikolaus eller Nikuls som bygdefolk kalla han.

Vi vil få omvising i samlingane og i Eidsborg stavkyrkje. Etterpå gjeng turen til Dalen Hotell. Der blir vi servera lunsj og under kaffien etterpå får vi eit historisk kåseri.
Prisen for omvising på museet og i kyrkja, samt servering på Dalen Hotell er 375,-kr.
Bussen kjem i tillegg, men der er ikkje prisen klar enno.
Bussen vil dra frå Sauland klokka 09.00.

Synes du dette høyrest bra ut så kan du melde deg på til
Svein Bakkalia tlf: 97535468 eller Torgunn Opsal tlf: 46944521

Rikard Berges samling på nett

Jeg har funnet frem noen lenker til det jeg snakka om på møtet i
Hjartdal historielag. Via disse kan en gå inn og finne både Rikard Berges
materiale og de ulike registrene til samlinger og arkiv. Lenkene kan
videresendes til medlemmer av historielaget som måtte være interesserte og
som vil være litt forberedte på forhånd.
Den første lenka er til Arkivportalen, som er en fellesside for arkiver i
Norge. Her ligger Telemark Museums arkiver og blant disse registre til
Rikard Berges handskriftsamling. Selve materialet ligger på Telemarkskilder,
som er en side under Høgskolen i Telemark.

Tor Kjetil Gardåsen

http://arkivportalen.no/side/sok/avansert?enkeltSok=true&sokeVerdi=TELEMARK%2BMUSEUM

______________________________________________________________________

Her klikker dere på den store ruta der det står digital kopi. Da kommer det
opp en fortløpende fortegnelse over innholdet i de ca. 800 skrivebøkene.
Første tall er bok nr. (Berge har nummerert bøkene med romertall). Det neste
tallet er sidenummer i boka. Dette er en dataliste med over 13 000
innførsler). Den er skrevet inn etter en håndskrevet liste som ble ført
fortløpende av Velle Espeland ved Norsk Folkeminnesamling da han kopierte
materialet i begynnelsen av 1970-åra.
Det foreligger 3 fotostatkopier av materialet, en ved lokalhistorisk
arkiv i Vinje kommune (Rauland), en ved Norsk Folkeminnesamling i Oslo og en
som tilhører Berges etterkommere (ligger på Telemark Museum). Halvor
Landsverk sørget for at materialet ble kjøpt inn fra arvingene ved hjelp av
bevilgninger fra Norsk Kulturråd og Telemark fylke etter Berges død i 1969.

Det kommer først opp en liste i PDF-format. Det første bildet har svært
liten skrift og må forstørres for å kunne leses. Jeg synes 600% er passe.

Det er mulig å foreta søk i lista på bestemte ord, navn osv. De treffene
en får inneholder boknr. og sidenr. For å finne nedskriften må en så gå
videre til selve originalmaterialet, som ligger på Høgskolen i Telemarks
nettsider.

http://arkivportalen.no/side/arkiv/detaljer?arkivId=nb-TEMU_arkiv000000000176

________________________________________________________________________

Vi er nå inne på Høgskolen i Telemarks nettsider. Det er her vi finner selve
materialet i form av a) bøkene og b) Rikard Berges egne registerbøker.
Høgskolen på Notodden har i løpet av de siste årene scannet alt Rikard
Berges materiale. Det omfatter de ca. 800 skrivebøkene og de ca. 100 av
Rikard Berges egne registerbøker, trolig rundt 50 000 sider. Det er en
imponerende scannejobb.

I dette bildet klikker dere på TITLER. Da sorteres alle bøkene etter nummer.
(Vær oppmerksom på at det kommer noen løse, feilsorterte bøker først, før
det begynner på bok nr. 1. Jeg håper Høyskolen får ryddet opp i dette og får
alle på rett plass, slik at bok nr. 1 blir den første i sorteringen). Vær
videre oppmerksom på det lille hjulet til høyre. Der kan en velge hvor mange
bøker som skal komme opp av gangen. Det kan være fordel å velge 100,
ettersom det da går fortere å bla seg gjennom materialet, særlig hvis en
skal finne en bok med et høyt nummer.

Dersom det er en bok (med romertall) som er aktuell å se, klikker dere på
denne.
Nå kommer det opp et bilde av den aktuelle boka. Her klikker dere der det
står åpne og romertall. Da kommer scanningen av hele boka opp.

Det kan ta lang tid å få åpnet boka fordi filene er ekstremt tunge. Til å
begynne med er ruta bare hvit.

Jeg vil anbefale å legge inn alle de sidene dere åpner i favoritter, så er
de lettere å finne tilbake til.

https://www.telemarkskilder.no/handle/123456789/1921/browse?type=title
http://www.telemarkskilder.no/handle/123456789/1921

_____________________________________________________________________

En annen side er digitalt museum, hvor det er mulig å søke på bilder og
gjenstander.

http://digitaltmuseum.no/

Historiekveld på Nordbø pensjonat – tysdag 14.april kl.19.00

Denne kvelden kjem konservator Tor Gardåsen frå Telemark museum i Skien for å fortelje om Rikard Berge si innsamling av tradisjonsstoff i Hjartdal tidleg på 1900-talet.

Her vil vi få høyre mykje og mangt om folk og hendingar i bygdene våre – som dei fleste av oss ikkje har høyrt om før.

Visste du at det har budd folk på Fyrebøen og Gymoen, og at Torkjel Aslaugberg grov etter skattar på Djuvsmoen, saman med Tov Djupedal?

Dette er noko av det Rikard Berge skreiv ned da han var i Hjartdal.

Møtet på Nordbø pensjonat er ope for alle og vi håpar mange kjem for å høyre på.

Enkel bevertning.
Inngangspengar: 50,- kr.
Arr. Hjartdal historielag

 

Bli med på tømmerhogst med hest – lørdag 7 mars

 På tømmerhogst med dølahesten Gorm.

Lørdag 7 mars vil Torkel Gjerde vise alle som er interessert, bruk av hest i tømmerskogen. Han vil fortelje om korleis hesten vart bruka og kva reiskap ein nytta før i tida. Og ikkje berre før i tida, mange har faktisk tatt hesten i bruk att som arbeidskamerat i skogsarbeidet.
Det blir kaffi å få,  koka på storkjele over tømmerhøggarbålet. Noko å bite i blir det også ei råd med.
Møt opp på Øygarden i Sauland lørdag 7 mars kl 13 og bli med Gorm og Torkel på tømmerhogst i heimeskogen. Ta med gode klær og sko.
Vegen til Øygarden blir skilta frå storvegen.

 

Fond for kulturminnevern i Hjartdal historielag

Hjartdal historielag  oppretta i 2014 eit fond for kulturminnevern. Hensikten med det er å gje ei stønad til dei som vil gjere noko aktivt for å ta vare på eit kulturminne, og kanskje også stimulere andre til å gjere det same.

Kva er eit kulturminne? Mange forbind ordet fyrst og fremst med gamle freda bygningar, men kulturminne er så mykje meir. I Kulturminnelova er det definert som  alle spor etter menneskeleg aktivitet, også miljø der det knytter seg historiske hendingar til. I tillegg kjem kunnskap om gamalt handverk og andre tradisjonar. Døme på kulturminner etter denne definisjonen kan da vere tufter etter ein gamal buplass, ein gamal ferdselsveg eller ei stulsbu. Kunnskap om lafteteknikk er døme på handverkstradisjon som eit kulturminne, andre døme kan vere saum-, vev- og strikketeknikkar.

Kven kan søke- og kva kan ein søke stønad til? Privatpersonar kan søke, men også lag og foreningar. Ein kan t.d. søke om stønad til rydding av eit kulturminne i utmark, vøling av eit tak på ei gamal bu, eller til eit kurs i eit gamalt handverksfag.

Størrelsen på fondet var i starten på 25 000 kr, den er nå på 35 000. Dette gjev ikkje grunnlag for store utbetalingar, men styret vil fortsatt arbeide  for å auke denne kapitalen.

Styret

 

God jul og godt nyttår!

Hjartdal historielag seier takk for eit innhaldsrikt år og ynskjer alle medlemmer og andre god jul og godt nyttår.

Vi har hatt juleavslutning med «kjerringane» i Tuddal, og årboka er på plass.

Etter nyttår held vi fram med åpent hus kvar onsdag på biblioteket i Sauland.

Fleire prosjekt er på gang, så følg med!

Nye medlemmer er alltid velkomne!

Årboka 2014

Nå i slutten av november er det sikkert mange som ventar den nye årboka frå historielaget. Og den skal komme om ikkje så brått.

Boka er ferdig frå trykkeriet. Det som står att er innbindinga som blir gjort hos ein underlevrandør til Telemark Trykk. Nå har det seg slik at ein stor konkurs i trykkeribransjen har ramma mellom anna vårt bokprosjekt. Dette fører til forsinking. Vi har likevel fått beskjed om at boka bør vere klar rundt 1.desember, altså i tide til julesalget.

 

Historien til Hjartdal, Tuddal og Sauland i Telemark